Het kan wel eens nuttig zijn om een koptelefoon op te zetten bij het bespelen van je keyboard. Maar welke koptelefoon moet je dan hebben? Forumlid Hugo van den Berg schreef een artikel over de verschillende soorten en maten, over zin en onzin bij koptelefoons. Doe er je voordeel mee!

Open of Gesloten?
Je hebt open, halfopen en gesloten modellen, dit heeft verschillende gevolgen voor het geluid:

Open:
heel ruimtelijk geluid, eerder het idee dat de speakers verder weg staan dan dat je een koptelefoon op hebt
door de open structuur komt er meer geluid van buitenaf naar binnen
(BeyerDynamics DT 990, DT 990-2005, DT 880; van Sennheiser weet ik het zo niet)

Gesloten:
meer bas, door de gesloten schelp kan er namelijk meer druk opgebouwd worden, die extra druk kan eventueel bij veel bas in het geluid ook wel weer nadelig worden omdat je dan constant druk op je oren hebt, maar dat is puur eigen voorkeur natuurlijk
Door de gesloten structuur wordt omgevingsgeluid sterk gedempt
(BeyerDynamics DT 770 en DT 770-2005)

Half-open:
ergens tussen gesloten en open modellen in, ruimtelijker dan een gesloten model, vaak een stevigere bas dan een open
(BeyerDynamics DT 880-2005)

In, Op of Om je oor?
Je hebt verschillende soorten schelpen, hier even een beknopt lijstje met de basis eigenschappen

Circum-aural
Deze gaan volledig om het oor heen, en kunnen daardoor een grotere conus hebben wat over het algemeen het frequentiebereik ten goede komt.

Supra-aural
Deze rusten op het oor, en dekken vaak maar een gedeelte van het oor af. Hebben meestal kleinere conus, en, zeker de modellen die niet het hele oor bedekken, hebben meestal een minder zware bas omdat er geen druk opgebouwd kan worden (zie ook het stukje over gesloten koptelefoons).

Intra-aural
Deze modellen schuiven in het oor, zijn daardoor vaker geschikt als sport modellen, al zijn daar tegenwoordig ook supra-aurale modellen die stevig op het oor klemmen. Intral-aurale modellen hebben meestal een erg kleine conus omdat de in het oor moet passen, maar kunnen we de gehele gehoorgang afsluiten waardoor ze vaak makkelijker een zwaardere bas kunnen produceren.

Overige modellen
Er zijn ook modellen die niet in de gehoorgang maar in de oorschelp geplaatst worden, hier heb ik geen ervaring mee, maar ik denk dat de eigenschappen tussen intra- en supra-aurale modellen in zullen zitten. En er zijn modellen die niet op of in het oor geplaatst worden, maar tot op 60cm (!) van het oor geplaatst worden, ook wel aangeduid als near-phone of "full open-air", dit zijn dus eerder kleine speakers dan koptelefoons.

Impedantie (= weerstand)
Voltage = Amperage (oftewel stroom) x weerstand (in ohms), meer weerstand betekent dus lagere stroom bij hetzelfde voltage, wat resulteert in een lager volume. Voltage laat niks door, de ohms bepalen hoeveel er doorgelaten wordt, en de stroom bepaalt het volume.
Dikte van de buitenkabel zegt niks over de weerstand, het gaat uiteindelijk om de dikte van de binnenkabels, en of die afgeschermd zijn of niet. Dikkere kabel is ook niet er definitie minder gevoelig voor storing, dat hangt meer af van de afscherming.
Veel professionele koptelefoons hebben een hogere weerstand, waardoor ze op consumenten apparatuur vaak erg zacht klinken, dit komt door de nominale spanning die in de twee werelden gebruikt worden, in de professionele wereld is die hoger waardoor automatisch het volume ook sneller hoger is. Ik weet dat Beyer Dynamics zowel 32, 250 als 600 ohms uitvoeringen heeft. De 600 ohms uitvoering is eigenlijk een beetje verouderd, 600 ohm is de weerstand die vroeger gebruikt werd omdat dit ongeveer dezelfde weerstand was als telefoonkabel van een redelijke lengte. Waarom telefoonkabel weet ik niet, maar ik vermoed dat er gewoon behoefte was aan een standaard

Pluggen:
Veel professionele koptelefoons hebben alleen een 1/4" jack aansluiting, koop dan liefst een vergulde verloop plug mocht je 1/8" jack (ook wel mini-jack genoemd) nodig hebben. Beyer levert deze verloop overigens mee, zit vastgeschroefd over de 1/8" jack. Uiteindelijk krijg je toch ergens een plug, en om de weerstand bij die overgang te verminderen zijn vergulde pluggen het beste. Laat je niet strikken door 'gouden kabels', want goud heeft welliswaar een gunstiger contact weerstand, het is een stuk minder geschikt om een hele kabel mee te maken, daar blijft koper toch beter.

Frequentiebereik
Veel koptelefoons gaan van zo'n 22 tot 20000 Hz, maar als dat de fysieke grenzen zijn klinkt hij dus al gauw pas goed vanaf zo'n 35 Hz, wat niet echt fantastisch is voor je bas. Onder de 18 Hz hoort een mens niet meer, maar voel je nog wel, dus aan te raden is om een koptelefoon te hebben die liefst zo laag mogelijk gaat, dus 5 Hz is een prima ondergrens. Boven de 20000 Hz hoor je eigenlijk ook niet meer, maar ook hier geldt, zit de fysieke grens op 20000 Hz dan klinkt ie nog maar goed tot een 16000 tot 18000 Hz, dus ook hier valt aan te raden om een koptelefoon te hebben die zo hoog mogelijk door gaat, bijvoorbeeld (zoals de beyer's) tot 33000 Hz, dan krijg je namelijk de 'grens vervormingen' pas boven je gehoorgrens. Meestal is het ook zo dat als het geluid gaat vervormen doordat de grens bereikt is, dit niet ten goede komt van het geluid in de rest van het spectrum.
Overigens is dit stukje over frequentiebereik meer de audiofielen benadering dan de studiobenadering. In studio's wordt gerekend met een hoorbaar bereik van 30 Hz tot 16 kHz, omdat dit makkelijker is met opnemen, en de hersennen er erg goed in zijn om te horen wat er te horen zou moeten zijn. Hierdoor zullen je hersennen lagere primaire tonen die er zouden moeten zijn aan de hand van de harmonischer klanken (boventonen) er 'bijdenken' en zal je ze theoretisch niet snel missen.

[LET OP], dit is geen compleet overzicht, uiteindelijk is de aankoop van een koptelefoon gewoon een kwestie van smaak, begin lekker met een goedkoop model is mijn advies, koop vooral geen dure om een dure te hebben, maar kijk eerst of je het verschil hoort tussen een goedkope en een duurdere, ga van onder naar boven door de prijsklassen dan kom je er vanzelf achter wanneer het geen zin meer heeft om een duurdere te nemen, want in de koptelefoonwereld is de prijs 99% kwaliteit en hooguit 1% gadget/hype waarde, zeker bij de professionelere modellen.