Auteur: Patrick Vermeulen
Er komt steeds meer interesse naar synthesizers, en dat is goed! Het verschil uitleggen tussen een keyboard en synthesizer hoeft steeds minder. Als je een synthesizer wilt kopen, of als je er meer van wilt weten, is dit een goede landkaart voor synthesizer-land.
Inhoud:
Werkingen
- Analoog
- Digitaal
- AD/DA
- Analoog vs. Digitaal
Analoge Synthesizers
- Modulair
- Analoog
- Virtueel analoog
Digitale Synthesizers
Software synthesizers/samplers
- Wat is het?
- Software Synthesizer
- Software Sampler
Hoe koop ik een synthesizer?
- Tips om de juiste synthesizer te kiezen
Werkingen
Er zijn verschillende soorten synthesizers, ieder heeft zijn eigen werking. De een is digitaal, de ander analoog. De een is een 'preset-bak' en de ander een workstation. Voor je je gaat verdiepen in de soorten moet je weten wat die soorten nu zijn;
Analoog
Ik ga heel simpel uitleggen wat analoog nu precies inhoudt;
Een lampje is analoog; Je hebt electriciteit (220v), deze gaat door de lamp heen, en de lamp gaat branden. Dit is een simpel feit dat iedereen weet.
Stop je er een dimmer tussen, dan verzwakt die dimmer de voltage (meestal) en het lampje zwakt af. Het geheel is nog steeds analoog. Stel nu eens dat dat lampje een speaker is en die aan/uit knop is een toets van een synthesizer.
Als je de knop omzet dan klinkt er een geluid. Als je de dimmer beweegt veranderd het geluid.
En dit is eigenlijk al een analoge synthesizer!
Je manipuleert geluid, doormiddel van netstroom. En dat is het principe van een analoge synthesizer!
Ok, niemand zit te wachten op dat idiote geluid van deze "lampjes-synthesizer". Maar stel je eens voor, een analoge synthesizer heeft veel 'dimmers' die het geluid zodanig manipuleren dat je er theoretisch ieder geluid van kunt maken.
Digitaal
Digitaal is een heel ander verhaal. En ook waar de verwarring ontstaat. Want ook digitaal heeft electriciteit nodig. Maar de aansturing is heel anders! Alles wat digitaal werkt, werkt met getalllen. De zogenaamde bits. (1 en 0). Het electrisch signaal gaat door de processor, en deze berekend vervolgens een uitkomst.
Een rekenmachine; je toetst 2 waardes in, je geeft aan wat er mee moet gebeuren (optellen/aftrekken/vermenigvuldigen etc.) en de processor geeft dan een uitkomst aan.
De digitale variant op onze "lampjes synthesizer" (hoofdstukje analoog) zou dan zo moeten werken:
We beginnen met de dimmer, deze zetten we op de helft, en deze geeft dan de waarde 01001010. We drukken op de aan/uit knop en die zorgt voor de waarde 01101001. Beide waardes worden aan de processor gevoerd, en de uitkomst wordt omgezet naar geluid. (zie ook het stukje 'AD/DA')
Als je dit verhaal goed leest dan merk je al snel op dat ieder digitaal apparaat eigenlijk gewoon een rekenmachine is. En dat klopt ook!
Een digitale synthesizer is gewoon een rekenmachine, maar in plaats van de cijfers 0 t/m 9 heb je een hoop draaiknoppen waar je de getallen moet invoeren.
AD/DA
Dit ga ik simpel en kort uitleggen.
DA:
Onze digitale synthesizer maakt hele mooie getallen als 01101011 en 01001110. Als je deze door een speaker haalt, hoor je helemaal niets!
Dat was dus niet de bedoeling. En dus moet de digitale informatie omgezet worden naar analoge informatie. (alle speakers werken immers analoog).
En dus heb je een Digitaal to Analoog Converter nodig. (converteren betekend letterlijk omzetten).
Die eentjes en nulletjes worden dan ineens geluid!
AD:
Het idee van DA moet duidelijk zijn. AD werkt precies andersom. Geluid dat opgenomen moet worden met de computer is eerst analoog. Maar een computer is ook een digitaal ding (rekenmachine dus). En dus moet het omgezet worden naar getalletjes. En getalletjes kan de computer opslaan (als mp3 bijvoorbeeld). Als je het weer afspeelt gaan we terug naar de DA Converter.
Analoog vs Digitaal
De digitale synthesizer werkt met eentjes en nulletjes. Deze noemt men bits. De opgeslagen bits zijn samples. Kleine stukjes opgenomen geluid. Juist omdat deze stukjes zijn opgenomen van échte instrumenten klinkt een digitale synthesizer zeer realistisch. Doormiddel van draaiknoppen en toetsen kun je die eentjes en nulletjes (de samples) manipuleren. En verander je automatisch het geluid.
De analoge synthesizer werkt niet met samples. En dat betekend dus dat elk geluid doormiddel van controllers (die dimmers) gemaakt moet worden. Als je het artikel "Synthesizer Basics" leest zie je wat er allemaal bij komt kijken.
De digitale synthesizer werkt met een processor. De processor van een synthesizer werkt met 128 mhz.* Dit betekent dus dat hij een beperkt aantal (128.000.000) berekeningen per seconden kan maken. Dus als je iets aan het geluid veranderd, dan duurt dat ongeveer 0.0000000078125 seconde. :-)
Het geheugen van een digitale synth is vaak beperkt. Dus kunnen ze niet het geluid perfect opslaan. Dat kost gewoon teveel ruimte. Dus worden de meest lage tonen en de meest hoge tonen verwijderd, Dit zijn geluiden die het menselijk oor niet kan horen. En ook het verschil van afzonderlijke volumes worden verminderd. Dit wordt bepaald hoeveel bits een stukje geluid heeft. 16 bit betekend dat een stukje geluid 16 eentjes en nulletjes heeft. Hoemeer bits, hoe gedetailleerder het geluid kan zijn.
Nu zal je denken "dat hóórt toch niemand?!". Dat klopt. :-) Maar een analoge synthesizer reageert direct. Je bent niet beperkt door de snelheid van een processor. En ook is er geen beperking door een geheugen. En dat betekend dat het geluid er beter van wordt. Juist hierdoor zweren veel mensen bij de analoge synthesizer, door zijn warm en vol geluid.
In het kort dus:
Analoog is warm en vol
Digitaal is realistisch.
* Gebaseerd op de 32bit HD6417706 processor van de Roland Fantom XA Synthesizer.
(Met dank aan Philippe van Roland Technische Dienst voor de research)
Analoge Synthesizers:
Modulair:
Je hebt zogenaamde modulaire systemen. Modulair wil zeggen dat het uit losse onderdelen is opgebouwd. Alle controllers van de synthesizer zijn losse apparaten. Door ze aan elkaar te schakelen krijg je een synthesizer die je naar je eigen hand kunt zetten. Je kunt er ook nog losse onderdelen voor kopen die je moeiteloos kunt gebruiken. Het nadeel is dat het vaak veel ruimte in beslag neemt, en erg duur is. Daarbij zijn deze dingen tamelijk ingewikkeld. De beroemste modulaire syntesizer is de Moog Modular. De kwaliteit is volgens velen nooit meer geevenaard!
Eigenlijk is dit iets van vroeger. Maar nog steeds worden modulaire synthesizers gemaakt, de bekendste fabrikant is Doepfer. Grootste nadeel is de grootte. Je wil deze dingen echt niet meeslepen met optredens. De Moog modular kon gewoon een hele ruimte in beslag nemen! Een echte eyecatcher is het wel.
Prijsklasse:
Een basis systeem kost rond de 1500 dollar. Je zult er echter toch onderdelen bij moeten kopen wil je het interessant houden. Prijzen shieten razendsnel omhoog, want losse onderdelen kosten tussen de 80 t/m 400 dollar.
Doelgroep:
Voor professionals, mensen die synthese interessant vinden (en er al iets van weten!). Vooral gebruikt in de dance scene (hardstyle/techno etc.) en 'klassieke synth-muziek' ( j.m jarre, vangellis etc.)
Alternatieven:
Voor normaal gebruik is een softsynth eigenlijk nog beter. Meer mogelijkheden, veel betrouwbaarder systeem, en de kosten zijn minimaal!
Analoog:
De pure analoge synthesizer lijkt op het ding wat we nu hebben. Een vast klavier, met een vast palet aan controllers. Je kunt er niets aan toevoegen, en ook niets uit weghalen. Deze synthesizers zijn relatief erg goedkoop (in vergelijking met de modulaire synth). De bekendste is uiteraard de Minimoog. Maar er zijn ontzettend veel van dit soort synthesizers gemaakt.
Prijsklasse:
ergens tussen de 1300 en 2500 euro.
Doelgroep:
Veel mensen in de Dance scene zweren bij deze apparaten. Hij kan geschikt zijn voor beginners, ervaring is the key om het instrument te leren bespelen. Dus je moet wel door kunnen zetten.
Alternatieven:
Virtueel analoog, of eventueel softsynths.
Virtueel-Analoog:
Virtueel analoog is eigenlijk digitaal. Dit is een digitale synthesizer die klinkt als een analoge, en zich ook zo laat bedienen. Het grootste voordeel van deze instrumenten is dat je geluiden (patches) kunt opslaan. Doordat hij digitaal is kunnen er veel functies aan toegevoegd kunnen worden door de fabrikant, zonder dat de kosten de pan uit reizen. De eerste die echt bekend werdt met virtueel analoog is het zweeds bedrijf Clavia. En nog steeds staan zij met hun rode synthesizers op nummer 1.
Prijsklasse:
van 400 tot 3000+ euro!
Doelgroep:
Iedereen die een warm gevoel krijgt bij synthesizers.
Alternatieven:
Softsynth of digitale synthesizer.
Digitale Synthesizers
Digitale synthesizer
Een digitale synthesizer ziet er vrijwel hetzelfde uit als een keyboard. Het instrument kan zich laten bedienen door alleen een menu, maar vaak zitten er ook nog controllers op. Met deze controllers kun je het geluid real-time bewerken naar je eigen smaak. Geluiden kunnen net zo klinken als echte instrumenten, maar je kunt er ook compleet nieuwe (nog nooit gehoorde) klanken uit laten komen. Doordat de onderdelen goedkoop zijn, is het instrument toegankelijk voor ieder doelgroep. Hij wordt gebruikt door ultime beginners, tot en met de meest beroemde professionals.
Prijzen:
Tussen de 250 en 2500 euro
Doelgroep:
Van beginner tot pro!
Alternatieven:
De softsynth.
Digitale workstation
Een workstation is in de basis hetzelfde als de digitale synthesizer. Dit instrument is echter stukken uitgebreider. Hij is namelijk uitgebreid met een sequencer. Hierdoor kun je dus een sequence (midi file) mee laten spelen. Tevens heb je vaak de mogelijkheid om uitgebreid te layeren. Layeren wil zeggen dat je enkele instrumenten (vaak 16) kunt plaatsen op je klavier, op welke manier dan ook. Dit is erg uitgebreid. Vaak zitten er nog meer leuke features op, zoals een arpeggiator, drumritmes, audio-opnames, sampler. Van alle synthesizers bied de Digitale Workstation de meeste mogelijkheden.
Prijzen:
van 550 tot pak 'm beet 10.000 euro.
Doelgroep:
De beginner met serieuze interesse tot en met extreem rijke professionals met beroemde namen.
Alternatieven:
Als je de workstation volledig benut zijn er eigenlijk geen alternatieven.
Misschien de softsynth toch? Maar dan wel in combinatie met stevige (dure) pc software.
Software Synthesizers/Samplers
Wat is het?
Een digitale synthesizer is eigenlijk een grote rekenmachine. Dat hadden we al vast gesteld. Maar een computer is ook een grote rekenmachine. Daar dachten meer mensen aan, en men kwam met de softsynth. Een softsynth heeft vrijwel dezelfde werking als een synthesizer. Je sluit een keyboard aan op de pc (met midi) en je kunt ook net zo goed spelen als een echte synthesizer. Ook de knoppen kun je verbinden met midi. Doordat een computer meer rekenkracht heeft, kan een softsynth zelfs beter klinken als een echte synthesizer. Wat zeg ik? Er zijn al softsamplers die realistischer klinken als een echt instrument!
Software synthesizers
Dit stukje software werkt gewoon als een digitale synthesizer. Het kan een replica zijn van een hele zeldzame modulaire synthesizer, maar het kan ook een fantasie-ding zijn. Een van de beroemdste synthmakers is Rob Papen, een Nederlander. Hij maakt veel softsynths voor de dance-scene. Maar eigenlijk is de synth overal goed voor, want je kunt immers je eigen geluiden maken.
Prijzen:
Er is gratis software beschikbaar.
Commerciele softsynths kosten tussen de 30 en 600 euro.
Doelgroep:
Alles en iedereen.
Alternatieven:
The real thing.
Software Samplers
Tegenwoordig de onderschatte créme de la créme. Deze instrumenten bevatten een database met samples, opnames van echte of nep instrumenten. Vaak kun je dat geluid dan nog real time bewerken als bij een synthesizer. En bij sommig pakketten kun je je eigen samples laden.
Er zijn echt softsamplers die beter klinken als het echte werk. Vienna sound Library is een goed voorbeeld. Er zijn pre-producties gemaakt met dit software pakket, die letterlijk als productie gebruikt werdt! (Stargate Atlantis is een goed voorbeeld). Maar naar mijn eigen ervaring verklaar ik Synthogy Ivory (piano-softsampler) tot de grote winnaar! Deze klinkt gewoon echt beter als menig echte vleugel!
Prijzen:
Er is gratis software te vinden.
Commercieële softsamplers kosten tussen de 50 en 5.000+ euro
Doelgroep:
Iedereen die het leuk vind om te samplen
Alternatieven:
The real thing. Maar, dat kan ook niet altijd.
Als je een sampler hebt voor een compleet André Rieu... zie dat maar uit je keyboardje te halen.
In dat geval is er eigenlijk geen alternatief.
Hoe koop ik een synthesizer?
Tips om de juiste synthesizer te kiezen
Als je precies dit lijstje (in deze volgorde) afwerkt, kun je bijna niet fout gaan met je keuze.
- Bepaal voor jezelf wat voor soort koper je bent: Ben je onzeker? Wil je gestuurd worden? Ben je impulsief? Een goede verkoper kan dit in een oogopslag zien. En geloof maar dat hij daar gebruik van maakt als hij de kans krijgt. Het is voor jouw belangrijk dat je dit doorhebt, en je niet te snel van de wijs laat brengen.
- Bepaal wat voor een soort synthesizer je nodig hebt: Lees dit hele artikel door, en kijk wat je nodig hebt.
- Bepaal je budget: Spreek voor jezelf een bedrag af, en wijk daar niet (te veel) van af.
- En nu het leukste; spelen: Er zijn nu nog maar een paar synthesizers over. Bespeel deze synthesizers, ga niet dagdromen bij synthesizers die je toch niet kunt betalen, maar alleen op die dingen die je eventueel zou willen kopen.
- En dan ga je afstrepen: Dus niet een keuze gaan maken uit 5 synthesizers. Maar gewoon weg strepen welke het sowieso niet wordt. Als je dit een paar keer doet, dan houd je waarschijnlijk nog maar 2 instrumenten over. Als je lang genoeg op zo'n instrument speelt, dan kun je op basis van je EIGEN ervaringen, en je EIGEN smaak een goede keuze maken.
- Het is belangrijk dat je je niet te veel laat beïnvloeden, want dan kom je gegarandeerd met het verkeerde instrument thuis.
Opnames maken van je keyboard, hoe moet dat?