door: Patrick Vermeulen

Veel keyboardspelers hebben er geen idee van hoe je houding moet zijn achter een keyboard. Dit kan komen door gebrekkige begeleiding van een leraar, of mensen die zonder begeleiding leren keyboard spelen. Dit is makkelijk te zien op Youtube, want er zijn maar weinig mensen met de juiste houding.
Een verkeerde houding veroorzaakt ernstige medische klachten!
Vandaar dat ik dit artikel heb geschreven.

Datum laatste wijziging: 8-9-2007 

---

RSI

De klachten die kunnen optreden:

WMSD, is een fysiotherapeutische afkorting voor Work related MusculoSkeletal Disorders.
In het Nederlands; Werk gerelateerde spier en gewrichts problemen. Hier vallen erg veel termen onder. Maar we bespreken nu alleen RSI.
Aangezien dit het meest van toepassing is.

Repeteren is belangrijk om je instrument te leren kennen en bespelen. Alleen door te repeteren kun je een nieuw nummer instuderen. Hier moet je veel tijd insteken, anders leer je het gewoon niet goed. Zeker wanneer je nog op les zit, leer je nieuwe technieken, die je veel moet repeteren wil je het goed kunnen.

"Repetere" is een Latijns woord, en betekend letterlijk: herhalen. Herhalen is een van de hoofdoorzaken van RSI. Ook krampachtig nieuwe nummers instuderen, verkeerde bewegingen maken of verkeerde houdingen aannemen is een van die hoofdoorzaken!


Wat is RSI:
RSI staat voor Repetitive Strain Injury.
"RSI's worden veroorzaakt wanneer er voldoende spanning in een weefsel is om een pathologische verandering in dat weefsel te veroorzaken."
In boerentaal betekend dit, dat je door een verkeerde houding, langzaam je lichaam naar de vernieling helpt!

Iedereen heeft er wel eens van gehoord. Omdat het een vrij nieuwe term is, zien we ook steeds vaker grappige termen als muis-arm of SMS-duim. Ze klinken grappig, maar mensen die eronder leiden vinden het alles behalve dat.
Uiteindelijk kan het resulteren in langdurige of zelfs permanente handicap! Als je hier last van hebt is het raadzaam om een arts te waarschuwen. Eventueel bij beginnende klachten zou ibuprofen kunnen werken. (lees wel de bijsluiter) Aangezien hier een onschuldige dosis ontstekingsremmers in zitten. Blijf je er last van houden, stop met de ibuprofen, en waarschuw een arts!


Oorzaken:
 - Herhaling van beweging,
 - Statische en onhandige houdingen
 - Kracht van inspanning
 - Duur van de inspanning

Dit zijn de hoofdoorzaken van RSI. Vaak is er niet één oorzaak van het probleem. De hoofdoorzaken zijn eigenlijk altijd aanwezig.
Andere oorzaken zijn : vermoeidheid, trilling, en te koude werkomgeving.


Stadia
De symptomen van RSI kunnen in 3 verschillende stadia gerangschikt worden:

Stadium 1
  - Pijn treedt op aan het einde van een werkdag en is meestal de volgende dag weer weggetrokken.
 -  Gevoeligheid van de spieren
 - Gevoeligheid van de pezen
 - Plaatselijke vermoeidheid
 - Onbehaaglijk, krampachtig of doof gevoel
Deze zijn eventueel zelf op te lossen door te letten op je houding. Een warme douche, homeopathische middelen en/of ontstekingsremmers die verkrijgbaar zijn in de drogisterij kun je als hulpmiddelen gebruiken.

Stadium 2
 - Klachten worden uitgebreider. De arbeidsprestaties gaan omlaag.
 - Irritatie
 - Pijn (m.n. bij statische spierbelasting)
 - Zwelling
 - Tintelingen
 - Slapheid of plotseling verlies van grijpvermogen
 - Doof gevoel
 - Soms verbleking van de huidskleur
In dit stadium is het eigenlijk al raadzaam om een arts te raadplegen. Eventuele hulpmiddelen zouden kunnen helpen. Heb je er echter langer last van, ga dan direct naar een arts!

Stadium 3
  - De pijn blijft voortduren en treedt ook op bij niet-herhaalde bewegingen
  - Aanhoudende pijn, die vaak elke beweging van de betreffende spiergroep belemmert
 - Zwelling, plaatselijk of meer verspreid (b.v. alleen in de pols of in de hele onderarm)
 - Veranderingen van huidskleur en temperatuur
 - Dood of tintelend gevoel
 - Kraken
In dit stadium ben je al zover dat er een arts bij komt kijken om het probleem op te lossen. Dit stadium noemt men ook werkelijk RSI.
Stadia 1 en 2 worden RSI-gerelateerde klachten genoemd, en kunnen uit zichzelf genezen. Zonder de begeleiding van een fysiotherapeut is het bijna onmogelijk om de problemen van stadium 3 definitief te verhelpen!
Voor je beeldvorming;
Met begeleiding is het nog maar de vráág of het definitief te verhelpen is...! 

---

Voorkomen van RSI

Na m'n speech over hoe erg RSI is, hoop ik dat je voldoende afgeschrikt bent, en het nu wilt voorkomen. Hier zijn belangrijke punten waar je op moet letten tijdens het oefenen:


1. Warming up. Het klinkt misschien stom om een warming up te doen voor je begint met spelen. Maar de kans op blessures wordt heel klein wanneer je dit wél doet. Gewoon even rekken, strekken, losschudden en ontspannen. Dit is sowieso goed voor de spieren en doorbloeding.

2. Vermoeidheid. Wanneer je erg moe bent zijn de spieren makkelijker te blesseren. Ook wanneer je psychisch moe bent ga je sneller een verkeerde houding aannemen. Als je moe bent; niet spelen!

3. Techniek. Een goede uitvoering van de techniek is belangrijk. Naarmate je vordert met je studie zul je merken dat dezelfde technieken moeilijker worden. Als je het goed aangeleerd hebt hoef je geen fouten af te leren, en de kans op blessures is ook minder!

4. Benader een concert als een atleet! Niet alleen met uitstraling. Maar je moet oefenen als een atleet. Je moet zolang repeteren als nodig is voor dat concert. En dan een klein beetje extra. Een atleet loopt zijn kilometers die nodig zijn voor een marathon. Hij doet er dan nog een klein schepje bovenop zodat hij zeker is dat hij het haalt.

5. Beweeg met de muziek. Dat is saai zeg, zo'n muzikant die niet meebeweegt met de muziek! Niet alleen erg saai, maar ook slecht voor de artiest zelf. Bij langdurig stilstaan krijg je allerlei klachten. Het klinkt misschien gek, maar dit komt door de zwaartekracht. Zwaartekracht zorgt ervoor dat het lichaam naar beneden getrokken wordt. Hierdoor krijg je een bepaalde druk op je spieren. Wanneer je stil blijft staan is de druk coninue, en krijg je snel rugklachten. Wist je trouwens dat je s'ochtends langer bent dan s'avonds? Zwaartekracht...

6. Nieuwe technieken. Wanneer je een nieuw techniek instudeert moet je jezelf bedenken dat je jouw spieren een nieuwe beweging laat doen. Zo'n nieuwe beweging werkt heel erg belastend omdat de beweging nieuw is. Daarom moeten mensen die voor het eerst fitnissen weinig (of zelfs geen) gewichten gebruiken.
Nieuwe bewegingen zijn nou eenmaal erg vatbaar voor blessures.

7. Bladmuziek. Zorg dat je bladmuziek op ooghoogte goed te zien is. Staat het te hoog, naar links of naar rechts, Dan ga je last krijgen van allerlei nek klachten. Staat het te laag, dan komen er nog rug klachten bij ook! (ietsje te hoog is beter dan te laag!) Geoefende spelers hebben hun bladmuziek meestal naar links of naar rechts geplaatst. Dit komt omdat ze niet letterlijk  de bladmuziek spelen, maar de bladmuziek als spiekbriefje gebruiken.

8. Oude blessures. Let ook op oude blessures. Deze blijven altijd gevoelig, en zijn erg vatbaar om opnieuw geblesseerd te worden. Als er eenmaal een probleempunt is ontstaan in je lichaam, blijf je dit altijd houden!

9. SPORTEN! Absoluut de belangrijkste tip! Sporten zorgt ervoor dat je beter presteert, beter kunt concentreren, sterkere hart hebt, vrolijker en opgewekter word, geheugen verbeterd, meer uithoudingsvermogen krijgt, vet verbrand en dus afvalt, je motoriek verbeterd en zoveel meer dingen!
Doordat je spieren getraind worden is de kans op RSI ook verminderd!
Niet voor niets dat schoolgangers moeten sporten of gymen!
Iedereen heeft de real-life soap gezien van Frans Bauer die zich voorbereid voor z'n concert. Frans moest sporten! Niet alleen om af te vallen, maar voor alle bovenstaande. Dit was ook te zien bij de real-life soap van Ozzy Osbourne. Bijna iedere artiest gaat trainen voor een tour of concert. Dit is echt niet zonder rede.


Zithouding
Dit is de pianist Otto, hij heeft problemen met z'n rug en schouders. Hier zie je ook waarom.

FOUT:
Zoals je ziet zit Otto helemaal verkeerd. Z'n hoofd en schouders zijn naar voren gericht, en z'n rug is krom. Dit is dus helemaal fout!
Ik garandeer dat je heel snel allerlei serieuze klachten gaat krijgen als je deze houding aanneemt!

Ooit gedacht aan een hernia? Of wat dacht je van ontstekingen aan je schouder? Deze spiergroepen gebruik je heel veel, en wanneer er een probleem ontstaat, blijf je hier ook erg lang (jaren) last van houden. (ik spreek helaas uit ervaring)

GOED:
Otto heeft nu een rechte rug, schouders naar achter, en z'n hoofd netjes rechtop.
Dit straalt niet alleen professionaliteit uit, maar deze houding is het meest natuurlijke. Hierdoor zul je niet zo snel allerlei vervelende klachten krijgen.


Pols-houding
FOUT:
Ga niet met je polsen lager dan je knokkels spelen. Hierdoor beknel je de spieren, pezen en zenuwen. Wanneer je dit een tijdje volhoud ga je dus RSI krijgen, aangezien het grootste deel van de spieren van je vingers in je onderarm zitten, heb je te maken met de welbekende muis-arm. Als je hier last van gaat krijgen ben je bedankt voor heel veel werkzaamheden.


GOED:
Dit is helemaal goed. Otto heeft z'n polsen nu iets hoger dan z'n knokkels, dat heeft hij gedaan zodat je het verschil goed kunt zien. Je krijgt met precies deze houding niet zo snel klachten.  Ik adviseer je toch echt dat je ze kaarsrecht hebt, want door je polsen te hoog te houden krijg je gewoon kramp. Dat wil je ook niet. Maar beter iets te hoog dan te laag. Kaarsrecht, en de kans dat je iets krijgt is minimaal.

Mensen die een vechtsport hebben beoefend weten wat ik bedoel. Op het moment dat je gaat slaan met gebogen polsen krijg je vrijwel direct blessures. Door te hard te slaan met een gebogen pols krijg je verstuikingen, kneuzingen of zelfs botbreuken!


FOUT:
Je pols is een vreemd gewricht, hij kan omhoog en omlaag, maar ook naar links en naar rechts.
Je ziet op het plaatje dat Otto zijn hand naar links gericht heeft. Hierdoor kun je ook blessures krijgen. Je knelt weliswaar niets af. Maar het is geen natuurlijke houding. (denk weer aan de vechtsport)


GOED:
En dit is gewoon goed! Otto's elleboog is in het verlengde van zijn pols, en dus staat de hand recht. Hierdoor zet je geen spanning op je pols waardoor je nare effecten krijgt. 

 

 

 

 

 

 

---

Terug naar boven

Met dank aan:


Mijn dank aan Ian Kremenic van:
"Nicholas Institute for Sports Medicine and Athletic Trauma"

Voor het gebruik van de plaatjes en delen van de brontekst.