Auteur: Patrick Vermeulen

Mastering is de kunst van het bewerken van muziek. Het idee erachter is de muziek mooier te maken. Dit wordt erg vaak vergeten, maar is eigenlijk minstens zo belangrijk als het muziemaken zelf.

Inhoud:

Equalizing

• Wat is een Herz
• De menselijke stem
• Hoe stel ik een equalizer goed in
• Individueel equalizen

Andere hulpmiddelen

• Compressor
• Limiter
• Gate
• Expander
• Pitch
• De-Esser
• Harmonizer

---

Equalizing:

Equalizing wil zeggen dat je verschillende toonhoogtes harder en zachter kunt maken. Hierdoor kan je muziek veel voller klinken.

Wat is een Herz?
Toonhoogtes kunt je meten, en worden weergegeven aan het aantal herz (trillingen per seconden). Hoe meer trillingen, hoe meer herz, hoe hoger de toon. 1 hz wil zeggen 1 trilling per seconden. iedere verdubbeling hiervan is precies één octaaf hoger. Wanneer de eerste A 440 hz is, dan is de volgende dus 880 hz. etcetera.
Met een equalizer kun je per frequentiegebied instellen of je hem harder, of zachter wilt hebben. Equalizen is een echte kunst, en er valt moeilijk iets zinnigs over te vertellen. Maar ik kan wel enkele wetenswaardigheden en tips geven.

De menselijke stem
De beste resultaten boek je als je tussen de 300 hz en 5 khz een dipje maakt in de equalizer. De menselijke stem zit tussen de frequenties 300hz tot 5 Khz. (uitzonderingen daar gelaten uiteraard). Wij mensen zijn zo ingericht dat we met elkaar kunnen communiceren. Onze stemmen horen wij ten allertijde het beste, ze worden als het ware versterkt. Wanneer je die geluiden zachter zet, krijg je een vlakker geheel in je muziek, waardoor het fijner is om naar te luisteren.

Hoe stel ik die equalizer goed in?

Bij een 5-band equalizer (een equalizer met 5 knoppen) stelt men vaak zo in: 10-7-4-7-10.
Maar eigenlijk is dat nog niet het optimale.

Ikzelf zou zoiets gebruiken als: 9-6-4-5-7
Ik ga de nummers behandelen als A-B-C-D-E

Besef even dat een equalizer alleen geluid harder en zachter zet, 5 is de normale niveau (wordt niets mee gedaan), alles eronder wordt zachter gezet (tot -12dB) en alles erboven wordt harder gezet (tot +12dB)

A
Uiteraard hangt het van de muzieksmaak af. Bij Jazz bijvoorbeeld moet je de A (60~200Hz) nooit op 9 zetten zetten, ergens bij de 4 is waarschijnlijker. Hangt af van hoeveel laag je wilt hebben. Bij hardstyle moet deze echt snoerhard staan. Voor je gevoel ligt hier de basis van je muziek.

B
Het volgende gebied, B (200~600hz) gebruik ikzelf als referentiepunt. Ikzelf noem dit de boekenplank, omdat hier de basis ligt van heel je muziek. Te veel hiervan hiervan en de muziek verliest zijn kracht. Beter ietsje te weinig zelfs, dan wordt het geheel erg interessant. Te weinig en het is flauwe bagger. Belangrijk dus dat de boekenplank goed afgestoft is, en goed is vastgezet, anders valt heel je muziek om! De B wordt vooral gebruikt door de basgitaar, en/of alt-instrumenten. En het zorgt tevens voor de warmte in je muziek. Voor componisten ook iets om op te letten, componeer je de meest wilde solo's in dit gebied, dan klinkt het wel grappig, maar geen enkele luisteraar die het meer als 2 minuten volhoud. Deze boekenplank bepaald namelijk ook of de muziek onrustig klinkt of niet.

C
De C (600~1Khz) gebied is het meest interessant. Hier gebeurt ook het meeste. Wanneer je hier de meest wilde solo's maakt, dan klinkt de muziek niet automatisch onrustig. In dit gebied kan van alles gebeuren, en er moet ook van alles gebeuren om het mooi te laten klinken. Op deze frequentie zitten de strijkers, blazers, gitaren etc. Veel mensen gebruiken dit als boekenplank. Maar ik vind niet dat je dat moet doen. Deze band vormt de muziek, maar de B is echt de fundament van de muziek. Van nature zou je bij de C het meeste gaan zitten pielen. Dat moet je eigenlijk niet doen.  Voor componisten is dit echter wel de boekenplank. Wanneer je hier een geweldige comositie schrijft, kan de rest niet meer stuk!

D
De D (1~5Khz.) is een belangrijke frequentieband. Wanneer deze te hard staat wordt je sneller moe van de muziek. (met moe bedoel ik dan vervelend moe). Maar bij veel zangeressen zit hier wel veel stem. Deze frequentie is echt ontzettend makkelijk af te stellen. Want te veel, en het klinkt blikkerig, en te weinig klinkt heel dof. De middenweg is in no-time gevonden.

E
Van de E (5~15Khz), zou je eventueel een 8 kunnen maken, maar pas op, teveel in dat gebied zorgt voor een irritant geluid. Te weinig, en de muziek klinkt heel dof. Als de B de boekenplank is, dan is deze frequentieband absoluut de boekensteun.

Individueel equalizen
Daarnaast is het zo dat het niet te druk moet zijn in een bepaalde frequentie gebied. Door de geluiden te 'scheiden' (individueel equalizen) krijg je een veel voller effect. Mocht het onvermijdbaar zijn dat 2 (of meer) instrumenten elkaar overlappen, kun je ervoor kiezen om te gaan pannen (stereo veranderen), of de minst belangrijke instrument toch iets zachter zetten.

Wat ik beschrijf is slechts een tipje van de master-equalizing. Je moet ook rekening houden dat muziek verandert met de tijd. (in die 3 minuten bedoel ik dan). Eigenlijk moet er per seconde een andere equalizer instelling komen, voor de mastersectie, maar ook voor de instrumenten individueel.
Dit is wat er voornamelijk gebeurt in professionele masterstudio's, maar vergis je niet, mixen/masteren is een kunst waar járen aan ervaring voor nodig is. Het is letterlijk een onbeschrijfbaar vak.

---

Andere hulpmiddelen

Individueel equalizen van instrumenten is extreem veel werk. Zeker als je niet beschikt over software waarbij je dat goed kunt doen. Je kunt gebruik maken van een aantal hulpmiddelen, waardoor je jezelf erg veel werk bespaart.

Compressor
Wanneer een bepaalde frequentie er ineens uitspringt, zet de compressor het automatisch zachter. Andersom ook, als een bepaalde frequentie te zacht klinkt, zet hij hem harder. Dit zijn erg fijne apparaatjes waardoor je muziek heel mooi schoon, tot moddervet kan klinken. Doordat je dit doet klinkt de muziek harder en krijgt het veel power mee.
Compressie wordt heel veel gebruikt in radio uitzendingen, door de compressie klinkt de zender dan véél harder. Maar de kwaliteit van de muziek daalt wel, want het hoog en het laag wordt te veel onderdrukt. Om dit voor te zijn, wordt er standaard al compressie gegeven in de studio. De kwaliteit daarvan is volledig toegespitst op het nummer, en dus beter als de compressie van de radio. Hierdoor klinkt je muziek ook op de radio veel beter als dat van je 'concurentie'. Tegenwoordig zijn de mensen zo gewend aan compressie, dat je uit commercieel oogpunt wel aan compressie moet beginnen!

Limiter
Een limiter is doet bijna het zelfde, hij is eigenlijk de extremist. In plaats van iets zachter te zetten, drukt hij het geluid helemaal naar het ingestelde volume. Wanneer je je muziek niet zoveel compressie wilt meegeven is dit ideaal. Let er wel op dat je bij extreme instellingen hele rare muziek overhoud.

Gate
Een gate is een broertje van de limiter. Hij geeft zorgt ervoor dat zachte tonen ineens veel harder klinken. Heel subtiel klinkt het goed, en vooral als effectapparaat een interressant ding. Maar ik zou hem niet gebruiken om te gaan masteren.

Expander
Een expander is het omgekeerde van bovenstaande. Zachtere instrumenten worden nog zachter, en hardere instrumenten nog harder.
Is wel leuk als je te weinig tijd hebt besteed aan equalizing, en de muziek klinkt te vlak. Met dit appraat kun je ook wat meer diepte creeëren in je muziek.

Pitchen
Pitchen is het iets sneller afspelen van muziek. Heel veel muziek wordt ietsje gepitcht. De rede: Als je een stuk muziek tientallen keren achterelkaar hoort, ga je de meest vreemde dingen in de muziek horen die er niet eens zijn! De opdrachtgever (muzikant, platenmaatschappij) blijven zeuren bij de studio technicus dat het gewoon niet goed is. Een klein psychologisch hulpmiddel is de pitch. Wanneer je de muziek ietsje sneller afspeelt, klinkt het iets hoger en vlotter. Daardoor is het makkenlijk om met 'frisse oren' naar een opnamen te luisteren.

De-Esser
Wanneer je zingt door een microfoon klinken de letters S en T veel harder en scherper. Met een de-esser kan dat weggehaald worden, zodat het geluid stukken natuurlijker klinkt.

Harmonizer
Een harmonizer kan een stem analyseren, en dezelfde stem van toon veranderen. Dit kunnen ze doen om het zuiverder te laten klinken. Maar ook als er een achtergrondkoor gevormd dient te worden. Ook verzorgt de harmonizer de effecten van een stemgeluid, dit zijn over het algemeen galmpjes.